Author: Team Avaantar

सार्थ ज्ञानेश्वरी अध्याय नववा महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिता: । भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम् ॥13॥ तरी जयांचिये चोखटे मानसीं । मी होऊनि असें क्षेत्रसंन्यासी । जयां निजेलियांतें उपासी । वैराग्य गा ॥188॥ जयांचिया आस्थेचिया सद्भावा । आंतु धर्मु करी राणिवा । जयांचें मन ओलावा । विवेकासी ॥189॥ जे ज्ञानगंगे नाहाले । पूर्णता जेऊनि धाले । जे शांतीसि आले । पालव नवे ॥190॥ जे परिणामा निघाले कोंभ । जे धैर्यमंडपाचे स्तंभ । जे आंनदसमुद्रीं कुंभ । चुबकळोनि भरिले ॥191॥ जयां भक्तीची येतुली प्राप्ती । जे केवल्यातें परौतें सर म्हणती । जयांचिये लीलेमाजीं नीति । जियाली दिसे ॥192॥ जे आघवांचि करणीं । लेइले…

संगीता भिडे पाणी म्हणजे जीवन, केवढा सार्थ आहे ना हा शब्द! पाण्याविना जीवन जगणे व्यर्थ आहे. ‘पाणी’ हा शब्द वाचताच डोळ्यासमोर उभं राहिलं ते माझं माहेरचं गाव – भुसावळ. अत्यंत कडक उन्हाळा आणि पाण्याचं दुर्भिक्ष. पोटापाण्याच्या व्यवसायामुळे वडिलांना भुसावळशिवाय पर्याय नव्हता. त्यात आम्ही पाठोपाठची तीन भावंडं. वास्तव्य आमचं एका चाळीत. चाळीच्या मागच्या भागात विहिरीत उन्हाळ्याखेरीज उदंड पाणी असायचं. पण ‘समुद्री चहूकडे पाणी, पिण्याला थेंबही नाही’ अशी अवस्था त्या विहिरीच्या पाण्याची. सबब पिण्याच्या पाण्याचा शोध सुरू झाला. फर्लांग- दीड फर्लांग अंतरावर एक गोड्या पाण्याची विहीर आढळली. मग ‘घट डोईवर, घट कमरेवर’ अशा आईच्या पाण्याच्या खेपा दररोज सुरू झाल्या. आम्ही अजाण वयाची…

माधवी जोशी माहुलकर आज महाशिवरात्र आहे तर बहुतेक सर्वांचे दोन्ही वेळेस उपवास असतात, अशा वेळेस दोन वेळेस फराळाचे पदार्थ काय करावे, हा मोठ्ठा प्रश्न गृहिणींपुढे असतो. साबुदाणा खिचडी, भगर, आमटी, भाजणीचे थालिपीठ, भगर इडली, शिंगाड्याची शेव, बटाट्याच्या किसाचा चिवडा, शिंगाड्याच्या पीठाचा शिरा… असे नानाविध पदार्थ तिच्या डोळ्यासमोर फेर धरायला लागतात. त्यातलाच एक पदार्थ म्हणजे बटाटा, साबुदाणा, भगरीचे पॅटिस विथ ग्रीन चटणी हा पदार्थ मी तुमच्या समोर आणला आहे. एकदम पोटभर, फारसे तेल न लागणारा, चवीला एकदम मस्त आणि अगदी कमी वेळात तयार होणारा हा पदार्थ आहे. सकाळी भगर, आमटी, बटाट्याची भाजी, भाजणीचे थालीपीठ असा भरपेट फराळ झाला की, बहुतेक संध्याकाळी…

मागील लेखात नमूद केल्यानुसार आपण योगाभ्यासातील समाविष्ट विषयांच्या अभ्यासातून निरामय मानसिक आरोग्य याबाबत या आणि पुढील लेखांत मार्गदर्शन घेणार आहोत. आता आपण ओंकार साधनेतून निरामय मानसिक आरोग्य प्राप्ती तसेच संवर्धन याविषयी जाणून घेऊया. ओंकार साधना म्हणजे काय? सोप्या भाषेत ओंकार साधना म्हणजे ओंकार जप अथवा ओंकार अभ्यास म्हणता येईल. अर्थातच, यथायोग्य ठराविक वेळेस नियमितपणे तसेच सातत्य राखून ओंकार जप करणे, हे ओंकार साधनेत अभिप्रेत आहे. दैनंदिन योगाभ्यासाचा आरंभ त्रिवार ओंकाराने केला जातो आणि समाप्ती एकादश ओंकाराने केली जाते. ओंकाराचे स्वरूप अ + उ + म = ॐ म्हणजे ओम होय. ‘अ’ आणि ‘उ’ हे दोन स्वर आणि ‘म’ हे एक…

वरी तांदळाची खिचडी प्रकार – 1 साहित्य कृती हेही वाचा – Recipe : मलई कोफ्ता आणि शिंगाड्याची भजी… वरी तांदळाची खिचडी प्रकार – 2 साहित्य कृती हेही वाचा – Recipe : लज्जतदार दणगेले / हांडवो वऱ्याची तांदळाची खिचडी प्रकार – 3 साहित्य कृती (‘रुचिरा’ पुस्तकातून साभार) तुमच्याही ‘स्पेशल रेसिपी’ किंवा अशा काही ‘किचन टिप्स’ असतील तर, avaantar.recipe@gmail.com या ईमेलवर किंवा 9869975883 या व्हॉट्सॲप क्रमांकावर पाठवा. या वेबसाइटच्या ‘फूड कॉर्नर’ या कॅटेगरीत त्या प्रसिद्ध केल्या जातील.

सुधीर करंदीकर “14 फेब्रुवारी म्हणजे व्हॅलेंटाईन डे” हे एक समीकरणच झालं आहे. सगळ्यांना हॅपी व्हॅलेंटाईन डे! काही वर्षांपूर्वी हा शब्द आपल्याला माहीतही नव्हता आणि आता तरुणाईकरिता व्हॅलेंटाइन डे हा अगदी महत्त्वाचा सण किंवा उत्सुकतेने वाट बघण्याचा दिवस झाला आहे. काही जण असा पण विचार मांडतात की, हा परदेशी सण आहे.  आपण का म्हणून साजरा करायचा? आता हा सण किंवा दिवस, आपण साजरा करावा की, नाही? याकरिता हे माहिती करून घेणे जरुरी आहे की, व्हॅलेंटाईनचा काय अर्थ आहे, आणि  व्हॅलेंटाईन डे म्हणजे काय?  व्हॅलेंटाईन डे या उत्सवाचं मूळ ठिकाण म्हणजे जन्मस्थान आहे, इटलीमधले रोम. व्हॅलेंटाईन हे माणसाचे नाव आहे… हे रोममध्ये…

प्रणाली मंगेश महाशब्दे खरंतर, अबोला या शब्दाचा अर्थ रुसवा किंवा द्वेष या कारणांमुळे एकमेकांशी न बोलणे असा होतो. काही वेळेस हा अबोला क्षणिक किंवा लटका असतो तर, काही वेळेस मात्र हा अबोला खूप दिवस चालणारा असतो. नातं कोणतेही असो प्रत्येकानेच अबोला हा अनुभवलेला असतो. नातं जितकं जवळचं तितका अबोला हा नेहमीचाच ठरलेला असतो. प्रत्येक नात्यामधील अबोल्याचा काळ हा त्या नात्यातील जवळीकीवर अवलंबून असतो! रुसणे, अबोला धरणे आणि नंतर त्या व्यक्तीला मनवणे यावर तर किती छान-छान गाणी पण आहेत – जसे ‘हा रुसवा सोड सखे… सोड ना अबोला’; ‘का रे दुरावा का रे अबोला… ‘, ‘सजणा कशासी अबोला…’, ‘अबोल प्रीत बहरली…’…

मानसी देशपांडे गदिमा अर्थात ग. दि. माडगूळकर यांच्या लेखणीतून साकारलेले अप्रतिम गीत म्हणजे ‘या सुखांनो या…’! गीतकाराचं, कवीचं वैशिष्ट्यच हे असतं की, अशा पद्धतीने लिखाण करणं, जे वाचताना, ऐकताना समोरच्या व्यक्तीला फक्त आणि फक्त सुखाची अनुभूती प्राप्त व्हावी… नेमकं हेच गदिमांनी या गीतातून मांडलं आहे. लेखाची सुरुवात करण्यापूर्वी मला प्रसिद्ध लेखक व. पु. काळे यांचा हा विचार मनात येतो, “आनंदाच्या ओंजळी कधीच रिकाम्या होत नाहीत, कारण, परत परत भरण्याचे वरदान त्यांना मिळालेले असते…” आपल्या आयुष्यात दु:ख कितीही असले तरी सुखाला निमंत्रण हे प्रत्येकजण देतच असतं. म्हणून गदिमांनी ओळ लिहिली आहे, या सुखांनो या… सुख हे वाटलं की, जास्त आनंद मनाला…

मुरकूसाठी साहित्य कृती हेही वाचा – Recipe : मलई कोफ्ता आणि शिंगाड्याची भजी… चिडे बनविण्याचे साहित्य हेही वाचा – Recipe :  कारल्याची भाजी अन् कारल्याच्या चकत्या! कृती (‘रुचिरा’ या पुस्तकातून साभार) तुमच्याही रुचकर आणि वैशिष्ट्यपूर्ण रेसिपी असतील तर, त्या तुम्ही ‘अवांतर’साठी देऊ शकता. avaantar.recipe@gmail.com या ईमेलवर किंवा 9869975883 या व्हॉट्सॲप क्रमांकावर तुम्ही रेसिपी पाठवा, तुमच्या नावासह या वेबसाइटवर त्या प्रसिद्ध केल्या जातील.

डॉ. किशोर महाबळ प्रत्येक बालक अगदी लहान वयापासून, शक्य ते ते स्वतःहून शिकण्याचा प्रयत्न करते. त्याचे आई-वडील सुशिक्षित तसेच पालक म्हणून जबाबदारी ओळखणारे असले तर त्या बालकाचे शिक्षण अधिक चांगले आणि लवकर होते. अतिशय सोप्या पद्धतीने, रंजकतेने हसतखेळत शिकविल्यामुळे शिकलेल्या बाबी बालकाच्या दीर्घकाळ स्मरणात राहतात, हे जसे खरे तसेच शिकण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या बालकाला, पालकांनी सातत्याने योग्य वेळी आणि योग्य त्या पद्धतीने प्रोत्साहन दिल्यामुळेही हे शक्य झालेले असते. बालकाला शिकविलेली एखादी कृती, मूळाक्षरे, पशूपक्षी तसेच वस्तूंची माहिती बालकाने नीट आत्मसात केली आहे, हे पालकांच्या – आजी-आजोबा, बहीण-भाऊ यांच्याबरोबरच बालवाडीतील शिक्षिका इत्यादींच्या जेव्हा लक्षात येते, तेव्हा सहसा त्या बालकाचे टाळ्या वाजवून, खाऊ…